Najlepsi architekci mogą liczyć na pieniądze
Każdego, kto wszedł na tę stronę, by dowiedzieć się, ile zarabiają najlepsi w branży, muszę rozczarować: nie będziemy zaglądać do portfeli architektów. W zamian proponuję przyjrzenie się awersom i rewersom monet i banknotów, na których utrwalono podobizny największych architektów końca XIX i XX wieku oraz ich najsłynniejsze realizacje.
Zazwyczaj mało kto zwraca na to uwagę, ale Victor Horta, Gustaw Eiffel, Le Corbusier, Jože Plečnik, Alvar Aalto i ich projekty trafiły nie tylko do podręczników historii architektury, lecz także na banknoty. Bo czy ktoś zanosząc do banku ratę we frankach szwajcarskich podziwia Palace of Justice w Chandigarh?
Zacznijmy może od nowinki na rynku. Od grudnia 2009 roku na 100 szkockich funtach szterlingach można oglądać podobiznę secesyjnego architekta i malarza - Charlesa Renniego Mackintosha, znanego przede wszystkim z projektu Glasgow School of Art. Nieco mniej szczęścia do pieniędzy miał Gustaw Eiffel: dwustufrankowy banknot z jego portretem i fragmentem jego wieży oraz wiaduktu Garabit został kilka lat temu wycofany z obiegu i dziś jest już znany głównie numizmatykom. Podobnie ma się sprawa z Victorem Hortą: jeden z najsławniejszych belgijskich architektów przed wprowadzeniem euro figurował na rzadko przez Belgów używanym banknocie o nominale 2 000 franków.
Euro wyparło również słoweńską walutę, a wraz z nią 500 tolarów z Jože Plečnikiem i dynamiczną fasadą lublańskiej biblioteki (1936-41). Z obiegu wypadł też Alvar Aalto. A szkoda, bo oprócz jego portretu ma fińskim banknocie pięćdziesięciomarkowym znajdowała się zaprojektowana przez niego sala koncertowa Finlandia Hall (1967-71).
Na razie doskonale trzyma się wspomniany już Le Corbusier. Na awersie szwajcarskiego banknotu dziesięciofrankowego wciąż znajduje się portret Charlesa Edouarda Jennereta, a na rewersie widnieją Chandigarh (fragmenty planu, fasady Sekretariatu i Pałacu Sprawiedliwości) oraz Modulor. A z okazji setnej rocznicy urodzin architekta wprowadzono nawet w 1987 roku okolicznościową pięciofrankową monetę (oczywiście z Modulorem).
Podczas gdy Corbu projektował indyjski Chandigarh, Brazylijczycy pod wodzą prezydenta Juscelino Kubitschka de Oliveiry budowali swoją nową stolicę: Brasilę. Upamiętnia to stosowny banknot o wartości 100 cruzados. Z awersu dumnie spogląda prezydent Kubitschek, podczas gdy rewers poświęcony jest architekturze Oscara Niemeyera. W tle mamy zatem skromny Catetinho (jeden z pierwszych obiektów powstałych w Brasilii, pierwsza siedziba prezydencka) skontrastowany z Pałacem Jutrzenki (obecna rezydencja głowy państwa) oraz charakterystyczną bryłą Kongresu.
Twórca równie oryginalnego gmachu opery w Sydney, Jørn Utzton, co prawda na banknot (jeszcze) nie trafił, ale rzeźbiarsko ukształtowana bryła opery ozdabia aż kilka australijskich monet. Z kolei na duńskiej monecie znalazła się mniej znana realizacja tego architekta - wieża wodna w Svaneke (1952). Co ciekawe, w tej samej serii wydano monetę przedstawiająca fragment wieży ratusza w Aarhus zaprojektowanego w latach 1939-42 przez Aarne Jabobsena. W 2005 roku w Czechach wypuszczono złotą monetę z praskim „Tańczącym domem" Franka Gehry'ego, natomiast pod koniec stycznia 2010 roku wyemitowana zostanie srebrna moneta o nominale 10 euro upamiętniająca Eero Saarinena. Przedstawiała będzie m.in. zaprojektowany przez niego Gateway Arch, 192-metrowy łuk z St. Louis.
Prawdziwy wysyp współczesnych realizacji możemy podziwiać na banknotach azjatyckich. Ukończone w 1998 roku bliźniacze wieże Césara Pelli z Kuala Lumpur (do 2004 roku najwyższe budynki na świecie) zdobią malezyjski banknot o nominale 5 ringgit. Przesłania je odrobinę fasada głównego terminalu Międzynarodowego Portu Lotniczego w Kuala Lumpur (główny architekt: Kisho Kurokawa).
Na banknotach obowiązujących w Hongkongu wielokrotnie pojawiała się zaprojektowana przez brytyjskiego architekta Terry'ego Farrella postmodernistyczna Peak Tower (popularny kompleks rozrywkowo-usługowy). Wieżę tę można zobaczyć m.in. na rewersach różnych wersji tamtejszych dwudziestodolarówek. Awersy tychże dwudziestodoloarówek upiększa natomiast inny znany współczesny obiekt: 367-metrowy budynek Bank of China Tower zaprojektowany przez Ieoh Ming Pei'a.
Miłośnikom Formuły 1 można natomiast polecić bahrajńskie pół dinara, na którym przedstawiony został Bahrain International Circuit - tor stworzony przez niemieckiego projektanta Hermann Tilke. Budowa tego toru została zakończona na początku 2004 roku, a na banknocie znalazł się już cztery lata później. Jeśli już przy sportach jesteśmy, warto nadmienić jeszcze o 20 dirhamach z dubajskim Creek Golf and Yacht Club na awersie (Godwin Austen Johnson Architects).
Na koniec można jeszcze wspomnieć o niewykorzystanych pomysłach. Fragment zaprojektowanej przez Otto Wagnera klatki schodowej miał szansę znalezienia się na rewersie 200 euro. Z kolei na banknocie 500 euro miały pojawić się (według projektu Reinholda Gerstettera) projekty willi Gerrita Rietvelda i Waltera Gropiusa. Padały też propozycje, by na banknocie o nominale 500 euro uwiecznić budynek Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasbourgu autorstwa Richarda Rogersa. Ostatecznie jednak banknoty euro zaprojektował Robert Kalina, umieszczając na odwrocie 500 euro fragment nieistniejącej architektury inspirowanej twórczością Le Corbusiera i Gropiusa.
Wszystkim, którzy sądzą, że w dobie euro trafienie na banknot jest coraz mniej prawdopodobne, przypominam, że zawsze pozostają jeszcze wydawnictwa okolicznościowe. W 2008 roku na rewersie takiego właśnie okolicznościowego chińskiego banknotu o nominale 10 yuanów znalazł się projekt pekińskiego stadionu olimpijskiego (2003-2007) autorstwa pracowni Herzog de Meuron. Można się założyć, że już wkrótce podobne banknoty pojawią się w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Na przeszkodzie nie powinien stanąć nawet globalny kryzys ekonomiczny - w końcu pieniądze zawsze można dodrukować.
Fotografie za: www.banknotes.it
(Magda Sądel)
Nie bądź anonimowy. Zaloguj się.
Dzięki temu Twoje komentarze będą bardziej wiarygodne.
Jeśli nie masz konta zarejestruj się.




Komentarze
Luzak
02.02.2010
ZHaulperula
16.05.2011
cWeackinia
13.07.2011
dWeackinia
31.08.2011
RashesLigue
05.10.2011
asnemrcocff
11.12.2011
what is ultram er for
12.12.2011
tramadol overdose how much
12.12.2011
ultram without prescription
12.12.2011
buy tramadol 50mg
12.12.2011
tramadol withdrawal remedies
12.12.2011
tramadol hcl 50mg used
12.12.2011
ultram 50 mg side effects
12.12.2011
generic ultram 100mg
12.12.2011
tramadol hcl 100
12.12.2011
generic adipex without prescription
12.12.2011
buy herbal phentermine
12.12.2011
phentermine diet pills reviews
12.12.2011
phentermine no script
12.12.2011
phentermine hcl 30mg
12.12.2011
information about phentermine
12.12.2011
buy phentermine online without prescription
12.12.2011
buy phentermine no prescription
12.12.2011
phentermine fastin
12.12.2011
what is phentermine
12.12.2011
adipex online
12.12.2011
real phentermine
12.12.2011
phentermine no prescription 37.5
12.12.2011
phentermine dosage for weight loss
12.12.2011
phentermine online rx
12.12.2011
buy cheap phentermine online
12.12.2011
buy adipex-p
12.12.2011
phentermine no prescription 37.5
12.12.2011
adipex online
12.12.2011
phen phen lawsuit
12.12.2011
phentermine drugs
12.12.2011
adipex online pharmacy
12.12.2011
phentermine 37.5 mg tablets
12.12.2011
adipex 37.5 mg
12.12.2011
ionamin 30
12.12.2011
buy adipex online
12.12.2011
buy phentermine online no rx
12.12.2011
does herbal phentermine work
12.12.2011
duromine 40mg
12.12.2011
phentermine adipex ionamin
12.12.2011
buy real phentermine
12.12.2011
cheapest phentermine online
12.12.2011
phentermine diet pills without prescription
12.12.2011
cheap adipex without prescription
12.12.2011
fastin pill
12.12.2011
phentermine 37.5 without prescription
12.12.2011
phentermine generic
12.12.2011
mutual 274 diet pill
12.12.2011
phentermine next day
12.12.2011
buy phentermine 37.5 mg
12.12.2011
phentermine hcl side effects
12.12.2011
phentermine 37.5
12.12.2011
generic xanax
13.12.2011
xanax dosage instructions
13.12.2011
buy xanax from canada
13.12.2011
xanax bars abuse
13.12.2011
xanax pills pictures
13.12.2011
xanax withdrawal schedule
13.12.2011
generic xanax pill identifier
13.12.2011
xanax bars info
13.12.2011
xanax prescription drug
13.12.2011
what is xanax
13.12.2011
buying phentermine online
13.12.2011
order phentermine online
13.12.2011
order adipex online
13.12.2011
phentermine hcl 30mg
13.12.2011
supremin phentermine
13.12.2011
phentermine hcl
13.12.2011
buy phentermine cod
13.12.2011
phentermine fedex
13.12.2011
adipex diet
13.12.2011
phentermine fastin
13.12.2011
phentermine diet doctor
13.12.2011
phentermine 37.5 mg tablets
13.12.2011
phentermine side effects
13.12.2011
phentermine no prescription 37.5
13.12.2011
purchase duromine
13.12.2011
phentermine 15
13.12.2011
phentermine hcl side effects
13.12.2011
phentermine hydrochloride
13.12.2011
adipex diet pills
13.12.2011
generic fastin
13.12.2011
buy herbal phentermine
13.12.2011
mp273 diet pill
13.12.2011
buy adipex-p
13.12.2011
phentermine forum where to buy
13.12.2011
phentermine weight
13.12.2011
phentermine capsules 30mg
13.12.2011
phentermine mexico
13.12.2011
sinpet phentermine
13.12.2011
buy phentermine on line
13.12.2011
adipex side effects
13.12.2011
phentermine 15mg reviews
13.12.2011
phentermine no script
13.12.2011
oby-cap
13.12.2011
phentermine hcl 30mg
13.12.2011
buy duromine
13.12.2011
buy cheap phentermine
13.12.2011
buy adipex-p
13.12.2011
phen fen diet
13.12.2011
buy phentermine no prescription
13.12.2011
phentermine for sale
13.12.2011
buy generic phentermine
13.12.2011
phentermine 30 mg
13.12.2011
buy phentermine diet pill
13.12.2011
fastin adipex
13.12.2011
phen fen diet
13.12.2011
buy phentermine uk
13.12.2011
order phentermine
13.12.2011
phentermine 30 mg
13.12.2011
pro-fast sa
13.12.2011
phentermine cod
13.12.2011
phentermine 37.5 side effects
13.12.2011
fastin reviews
13.12.2011
phentermine 37.5 no prescription needed
13.12.2011
phentermine online doctor
13.12.2011
phentermine 30 mg
13.12.2011
phentermine pictures
13.12.2011
buy phentermine 37.5 online
13.12.2011
adipex diet pills
13.12.2011
buy phentermine
13.12.2011
phentermine 30mg
13.12.2011
phentermine 37.5 mg
13.12.2011
lci 1445 pill side effects
13.12.2011
phen phen
13.12.2011
phentermine adipex
13.12.2011
phentermine buy no prescription
13.12.2011
buy phentermine 37.5 mg
13.12.2011
buy phentermine yellow
13.12.2011
phentermine diet pill
13.12.2011
buy adipex online
13.12.2011
phentermine diet pills
13.12.2011
soma online without a prescription
13.12.2011
buy soma online without prescription
13.12.2011
soma medication dosage
13.12.2011
cheap generic soma
13.12.2011
carisoprodol side effects
13.12.2011
buy soma now
13.12.2011
carisoprodol 350 mg
13.12.2011
soma no prescription overnight
13.12.2011
buy carisoprodol
13.12.2011
no rx soma
13.12.2011
buy generic soma online
13.12.2011
soma med spa
13.12.2011
buy soma online
13.12.2011
buy soma cod
13.12.2011
carisoprodol order soma
13.12.2011
prescription drug soma
13.12.2011
generic name for soma
13.12.2011
buy cheap soma online
13.12.2011
generic carisoprodol
13.12.2011
soma cheap online
13.12.2011
soma carisoprodol online
13.12.2011
soma intimates
13.12.2011
buy soma no prescription
13.12.2011
soma c wallace 2103
13.12.2011
order phentermine cod
13.12.2011
lci 1445 pill side effects
13.12.2011
phentermine fedex
13.12.2011
order soma overnight
13.12.2011
buy soma online
13.12.2011
buy soma online
13.12.2011
buy cheap soma online
13.12.2011
soma prescription
13.12.2011
buy soma online
13.12.2011
carisoprodol online
13.12.2011
order soma cheap
13.12.2011
buy soma drug
13.12.2011
cheap soma online
13.12.2011
soma discount code
13.12.2011
soma cod delivery
13.12.2011
phentermine 37.5
13.12.2011
cheapest phentermine online
13.12.2011
phentermine fastin
13.12.2011
cheap soma overnight
13.12.2011
buy soma rx
13.12.2011
watson soma
13.12.2011
soma online pharmacy
13.12.2011
soma online prescription
13.12.2011
soma muscle relaxer company
13.12.2011
soma muscle relaxer company
13.12.2011
soma xanax
13.12.2011
drug interaction soma
13.12.2011
soma medication dosage
13.12.2011
online soma
13.12.2011
soma pills online
13.12.2011
watson soma online
13.12.2011
buy soma online without a prescription
13.12.2011
soma 250 mg side effects
13.12.2011
buy soma without prescription
13.12.2011
soma 10 mg
13.12.2011
soma high
13.12.2011
soma drug test
13.12.2011
cheap soma cod
13.12.2011
prescription drug soma
13.12.2011
soma 120
13.12.2011
effects of carisoprodol
13.12.2011
buy soma without prescription
13.12.2011
carisoprodol mg
14.12.2011
buy soma without prescription
14.12.2011
soma muscle relaxer company
14.12.2011
soma high
14.12.2011
buy soma without prescription
14.12.2011
generic soma no prescription
14.12.2011
order soma online without prescription
14.12.2011
order soma online
14.12.2011
buy carisoprodol
14.12.2011
soma effects
14.12.2011
carisoprodol 350 mg
14.12.2011
soma drug test
14.12.2011
buy soma online
14.12.2011
soma effects
14.12.2011
buy soma online overnight
14.12.2011
soma carisoprodol 250 mg
14.12.2011
buy generic soma online
14.12.2011
order soma online
14.12.2011
online pharmacy soma
14.12.2011
side effects of soma
14.12.2011
carisoprodol side effects
14.12.2011
buy generic soma online
14.12.2011
carisoprodol dosage
14.12.2011
buy soma online no prescription
14.12.2011
phentermine long term
14.12.2011
weltmine
14.12.2011
buy phentermine 37.5 mg
14.12.2011
phentermine mexico
14.12.2011
cheap phentermine no prescription
14.12.2011
buy phentermine no prescription
14.12.2011
phentermine information
14.12.2011
purchase adipex online
14.12.2011
phentermine adipex ionamin
14.12.2011
phentermine medication
14.12.2011
phentermine hcl 37.5
14.12.2011
buy phentermine adipex
14.12.2011
phentermine phendimetrazine
14.12.2011
phentermine 15
14.12.2011
duromine and weight loss
14.12.2011
phen phen
14.12.2011
phentermine hydrochloride
14.12.2011
phentermine canadian pharmacy
14.12.2011
phentermine buy without prescription
14.12.2011
phentermine buy online
14.12.2011
phentermine diet pills
14.12.2011
phentermine civ xr
14.12.2011
buy adipex-p
14.12.2011
phentermine ionamin
14.12.2011
buy cod phentermine
14.12.2011
cheap adipex
14.12.2011
generic phentermine online
14.12.2011
buy phentermine cod
14.12.2011
soma medication dosage
14.12.2011
buy carisoprodol online
14.12.2011
soma online prescription
14.12.2011
adipex from canada
14.12.2011
generic phentermine online
14.12.2011
buy phentermine no prescription
14.12.2011
buy cheap phentermine online
14.12.2011
maximum phentermine dosage
14.12.2011
buy phentermine no prescription
14.12.2011
of phentermine
14.12.2011
phentermine side effects
14.12.2011
phentermine diet pill
14.12.2011
phentermine capsules 37.5
14.12.2011
phentermine hcl side effects
14.12.2011
cheapest phentermine online
14.12.2011
phentermine 37.5 mg
14.12.2011
pro-fast sa
14.12.2011
side effects duromine
14.12.2011
phentermine hcl no prescription
14.12.2011
real phentermine 37.5
14.12.2011
phentramine d
14.12.2011
phentermine and drug testing
14.12.2011
phentermine yellow pills
14.12.2011
adipex online pharmacy
14.12.2011
buy herbal phentermine
14.12.2011
order phentermine 37.5
14.12.2011
adipex online
14.12.2011
fastin diet
14.12.2011
phentermine herbal
14.12.2011
order phentermine cod
14.12.2011
phentermine hcl capsules
14.12.2011
buy soma overnight
15.12.2011
soma compound
15.12.2011
discount soma
15.12.2011
fastin
15.12.2011
ionamin 15 drug
15.12.2011
buy cheap phentermine online
15.12.2011
phen fen diet
15.12.2011
purchase adipex online
15.12.2011
adipex from canada
15.12.2011
phentermine tablets
15.12.2011
real phentermine
15.12.2011
a 159 pills
15.12.2011
phentermine weight loss
15.12.2011
panbesy
15.12.2011
fedex overnight phentermine
15.12.2011
phentermine no prescription needed
15.12.2011
purchase adipex online
15.12.2011
phentermine weight loss
15.12.2011
phentermine mutual 274
15.12.2011
phentermine side effects
15.12.2011
generic carisoprodol
15.12.2011
soma online pharmacy
15.12.2011
soma drug test
15.12.2011
soma online without a prescription
15.12.2011
vanadom
15.12.2011
soma no prescription
15.12.2011
soma online without a prescription
15.12.2011
soma 350 mg side effects
15.12.2011
soma drug interactions
15.12.2011
watson soma
15.12.2011
soma drug test
15.12.2011
soma online without a prescription
15.12.2011
buy phentermine cheap
15.12.2011
phentermine side effects
15.12.2011
adipex-p
15.12.2011
phentermine prozac
15.12.2011
oby-cap
15.12.2011
phentermine mp273
15.12.2011
phentermine doctors
15.12.2011
phentermine civ xr
15.12.2011
phentermine weight
15.12.2011
phentermine 30mg
15.12.2011
phentermine ionamin
15.12.2011
phentermine 37.5 side effects
15.12.2011
adipex vs phentermine
15.12.2011
phentermine 37.5 no prescription needed
15.12.2011
carisoprodol order soma
15.12.2011
buy soma online
15.12.2011
carisoprodol 250 mg
15.12.2011
buy cheap soma online
15.12.2011
soma 250 mg side effects
15.12.2011
cheap soma
15.12.2011
buy soma drug
15.12.2011
buy carisoprodol diazepam online soma
15.12.2011
cheap soma cod
15.12.2011
carisoprodol online soma
15.12.2011
buy soma without prescription
15.12.2011
carisoprodol 350 mg
15.12.2011
soma c wallace 2103
16.12.2011
cheap soma no prescription
16.12.2011
watson carisoprodol
16.12.2011
soma online prescription
16.12.2011
350mg carisoprodol
16.12.2011
soma online prescription
16.12.2011
soma online pharmacy
16.12.2011
order soma cheap
16.12.2011
online prescription soma
16.12.2011
street value somas
16.12.2011
buy soma online
16.12.2011
soma info
16.12.2011
cash advance loan
16.12.2011
bad credit home mortgage loan
16.12.2011
emergency cash
16.12.2011
employee credit
16.12.2011
emergency cash fast
16.12.2011
how to apply for a loan
16.12.2011
cash advance no fax
16.12.2011
no check cash advance
16.12.2011
payday cash loan
16.12.2011
how to apply for a loan
16.12.2011
ace america cash advance
16.12.2011
payday advance loan
16.12.2011
auto loans bank of america
16.12.2011
payday america loans
16.12.2011
payday lending loans
18.12.2011
financial federal credit
18.12.2011
instant credit approval online
18.12.2011
payday advance loan
18.12.2011
new home construction loans
18.12.2011
sba loan requirements
18.12.2011
credit counseling
18.12.2011
bad credit dealers
18.12.2011
instant payday
18.12.2011
business loan calculator
18.12.2011
bad credit business loans
18.12.2011
low interest credit cards
18.12.2011
remove bad credit
18.12.2011
loan for bad credit people
18.12.2011
mortgage rate
19.12.2011
loans people on benefits
19.12.2011
student loans company
19.12.2011
equity mortgage
20.12.2011
financial credit services
20.12.2011
emergency cash loan
20.12.2011
phentermine fastin
21.12.2011
buy phentermine online without prescription
21.12.2011
phentermine by cod
21.12.2011
sinpet phentermine
23.12.2011
fastin diet pills
23.12.2011
buy real phentermine
23.12.2011
adipex diet pills
23.12.2011
37.5 phentermine without a prescription
23.12.2011
k 25 pill
23.12.2011
duromine weight loss
23.12.2011
adipex diet pills
23.12.2011
fastin
23.12.2011
weltmine
23.12.2011
duromine 30mg
23.12.2011
buy phentermine without prescription
23.12.2011
37.5 phentermine
23.12.2011
phentermine prozac
23.12.2011
is phentermine
23.12.2011
phentermine hcl online
23.12.2011
phentermine mutual 274
23.12.2011
phentremene
23.12.2011
phentermine no doctor
23.12.2011
phentermine hoodia
23.12.2011
buy phentermine diet pill
23.12.2011
dosage of phentermine
23.12.2011
order phentermine without prescription
23.12.2011
buy phentermine online with paypal
23.12.2011
phentermine weight loss
23.12.2011
order phentermine 37.5
23.12.2011
phentermine effects
23.12.2011
cheap phentermine online
23.12.2011
buy phentermine cod
28.12.2011
phentermine side effects dangers
28.12.2011
buying duromine
28.12.2011
easy payday advance
29.12.2011
credit restoration services
29.12.2011
free credit reports online
29.12.2011
credit card relief
29.12.2011
employees credit
29.12.2011
credit card services
29.12.2011
credit repair software
29.12.2011
credit card relief
29.12.2011
merchant credit card processing services
29.12.2011
credit unions list
29.12.2011